حقوق و وجایب زن از دیدگاه اسلام قسمت هفتم - وزارت ارشاد، حج و او قاف

حقوق و وجایب زن از دیدگاه اسلام قسمت هفتم

آیا قرآن شهادت یک مردرا برابرباشهادت دوزن میداند؟

این یک تصورمعمول درجوامع مسلمان است که شهادت یک مردبرابرباشهادت دوزن است، این برداشت ازین فرموده خداوند (جل جلاله) مستفاد میشودکه میفرماید:

ترجمه: ( ای کسانیکه ایمان آورده اید هرگاه به وام معین یه یک دیگرمعا مله کردید آن را بنویسید وباید نویسنده ای صورت معامله را براساس عدالت میان شمابنویسدوهیچ نویسنده ای نباید ازنوشتن خودداری کند، همان گونه وبه شکرانه آن که خدااوراآموزش داده است وکسیکه بدهکاراست باید املاکند ونویسنده بنویسد وازخداکه پروردگاراوست پروانماید وازآن چیزی نکاهد پس اگرکسیکه حق برذ مه اوست صفیه ویاناتوان است یاخود نمیتواند املاکند پس ولی اوباید بارعایت عدالت املانماید ودوشاهد ازمردانتان را به شهادت طلبید پس اگردومرد نبودند مردی را بادوزن ازمیان گواهانیکه به عدالت آنان رضایت دارید گواه بگیرید تا اگریکی ازآن دو(زن) فراموش کرد زن دیگرآن رایاد آوری کندوچون گواهان احضارشوند نباید خوداری ورزند وازنوشتن (بدهی) چه خوردباشد یابزرگ ملول نشوید تاسررسیدش فرارسد این نوشتن شما نزخدا عادلانه تروبرای شهادت استوارتروبرای اینکه دچارشک نشوید به احتیاط نزدیک تراست مگرآن که دادوستدی نقدی باشد که آن رامیان خود دست بدست برگزارمی کنید درین صورت برشما گناه نیست که آنرا نه نویسید ودرهرحال هرگاه دادوستد کردید گواه بگیرید وهیچ نویسنده وگواهی نباید زیان ببنند واگرچنین کنید ازنافرمانی شما خواهد بود وازخداپروا کنید وخدابدین گونه به شما آموزش میدهد وخدابرهرچیزی دانا است.)

علت اساسی درین نوع شهادت چیست؟

درین مورد (تفسیرالمنیرفی العقیدة) چنین استد لال میکند علت برابری شهادت دوزن بایک مرد دربعضی موارد نظر به گفته تعدادی ازعلمای اسلام، عدم دقت زنان آن وقت عرب درمسایل مالی بیرون خانواده وعدم علم ایشان درین موارد بوده است ونیزدرشهادت اعتماد یک اصل کلی ونهایت ضروری می باشد متاسفانه که اکثریت مردم آن وقت درشهادت دادن زنان درمسایل مالی وتجاری اعتماد نداشتن وهمچنان ازنظرجمهورعلما تزکیه شهود ضـــروری است واین هم درزنان مشکل بوده اگـــــرچه زنان معاصرنســـبت  به زنان آن روزپیشرفت نموده است ودرعرصه های مختلف علمی، اقتصادی، سیاسی وفرهنگی آگاهی وتخصص حاصل نموده اند امااین تغیرات درقانون گذاری های معاصر، نسبت قلت وپایین بودن این آماروارقام رعایت نشده است حتی فعلاهم اگرتوجه نماییم دیده میشودکه زنان به مسایل تربیه اولاد وامورمنزل وغیره امورمربوط به خانواده نسبت به مسایل  دیگربسیارزیاد متوجه بوده وعلاقه مندی وافردارند وبه آن اهمیت میدهند، براساس این مسایل است که درشریعت اسلامی موارد اغلب  مد نظرگرفته شده است نه موارنادروقلیل.

عقدقرارداد شرایط درقرآن کریم:

درآیه یادشده که ازطولانی ترین آیات قران کریم آیه (282) سوره بقره می باشد شرایط ومواصفات مشخص آتی یادآوری شده است تادرزمان انعقادقرارداد تجاری یامالی باییست عملی گردد.

1- هرزمانیکه مبلغی میان مردم برای مدت معین تبادله میگردد باید مستند بوده ونگاشته شود.

معامله ایکه درترجمه این آیه ذکرشده است" شامل تمام انواع" دادوگرفت نقدی وغیرنقدی وتمام اشکال تبادله تجاری ومالی میگردد چه یک قرض باشدچه خریدوفروش تجاری.

این مفهوم مرتبط به ساختاردستورزبان یعنی واژه "تداینتم" است که هردوجانب معامله هم دهنده وهم گیرنده رااحتوا میکند.

2- نویسنده قرارداد باییست صادق باشد براساس قواعدیکه ازقران کریم صادرشده است.

3- کسیکه قراردادرا برای نویسنده املامیکند(شرح میدهد تااوبنویسد) نیزباید صادقانه عمل کند وهیچ نکته ای رانادیده نگیرد.

4- اگرطرف قرارداد خودتوان املاکردن متن قرارداد رانداشته باشد مثلاً بدلایل مشکلات فزیکی یاروانی ویاناآشنایی بامسایل تجاری وزبانی که درقراردادبکارمیرود، پس کسیکه ازمنافع او مواظبت کرده بتواند باید به وکالت او متن قرارداد را املاکند.

5- حین عقد قراداد باییست دوشاهد مردوجودداشته باشد.

6- اگردومردوجود نداشته باشد پس میشود یک مرد و دوزن به شهادت طلبیده شوند هرچند خانم دوم مسئول یاد آوری به خانم اولی است درصورتیکه خانم اولی درشهادت اشتباهی داشته باشد ویاجریان عقد قراردادرا فراموش نماید درمورد شهادت به خانم اولی یادآوری نماید.

حکم اینکه دوزن درعدم حضوریک مردبه شهادت دعوت گردند بخاطراین است که طبق قواعد رایج آن زمان زنان آشنایی بسیاراندکی نسبت به مسایل تجاری ومالی داشتند ودرمعرض خطای ناشی ازناآشنایی به این حرفه بودند واین امربه هیچ وجه اشاره به کاستی درتوانایی اخلاقی ویافکری زنان ندارد.

داکترفتح عثمان نیزنکته مشابه را درین زمینه یادآوری میکند: زمانیکه قران کریم دوزن را به عوض یک مرد درامرشهادت یاد آور میشود،هیچگاه نشان دهنده کدام  کاستی درقابلیت ها ی فکری ومعنوی زنان نبوده وصرف به دلیل ناآشنایی عامه زنان به تجارت ودادوگرفت مالی وتجاری به خصوص درجزئیات امورحقوقی تجارت نسبت به مردان است  ازین روایشان بیشترمعروض به خطا درین اموراند.

براساس این معقوله بجاست که: "تااگریکی ازان دو(زن) فراموش کرد (زن) دیگروی را یادآوری کند."

این حقیقت حتی درشرایط کنونی جوامع عصرماهم قابل لمس است، ولی این امربدان معنی نیست که زنان اقتصاد دان وحقوق دان ویا تجارت پیشه درشهادت برابربه مردان مشابه خویش نیستند.

چنانکه ازدو دانشمند مسلمان نیزدربالا نقل قول گردیده واضح است که این امر درآن زمان معمول نبود که زنان درامورمالی وتجاری به شهادت خواسته شوند، ازین جهت قران کریم حضورزن دوم را برای اطمینا ن ازاجرای مناسب مسئولیت تأکید میدارد وهرچند باییست یادآورشدکه درامرشهادت دوزنی راکه قران کریم اشاره میکند هردو نقش شاهد قرارداد را ندارند وقرارنیست یکی بعد ازدیگری شهادت بدهند فقط یکی اززنان شاهد است ودومی نقش "مدد گار" رادارد تابه زن اولی که شاهد است "یادآورشود" آنهم درصورتیکه زن اولی  درشهادتش اشتباهی کند".

واضح است که اگرزن اولی که شاهد است اشتباهی نکند هیچ نیازی بیادآوری زن دوم که مدد گاراوست پیش نمی آید.

درموردشهادت درقرآن موارد متعددی است که شهادت مردوزن را به بحث میگیرد، درتمامی این موارد تعدادشاهدان مردوزن مساویانه یادشده است.

درحقیقت چنانچه دربخشهای قبلی یادشد درمورد (لعان) شهادت زن برشهادت مرد ارجحیت داده شده است.

چنانچه داکترفتح عثمان میگوید" شهادت یک زن اساساً برابراست باشهادت یک مردوموثقیت محتوای شهادت هرکدام آنها باییست براساس سلامت فکری و روحی وصداقت آنها سنجیده شود.

تعلیق:

نقطه قابل دقت دیگرازمفهوم آیه مداینه (آیه 282) ســوره بقره بدســـت می آید این است که: هـــرگاه ازدواج

به مفهوم عقد وآنهم میثاق وعقد غلیظ که درقران کریم ( میثاقا غلیظا) گفته شده است که درتاریخ زنده گی انسانها مهم ترین ومحکم ترین عقد به حساب می آید دانسته شود این امرثابت میشودکه ثبت ازدواج به عباره دیگرصدورنکاح نامه رسمی درشفاف ترین وموثق ترین مرکز دادرسی مسلمانا ن یعنی محکمه که باحضورشاهدان انجام میشود یکی ازوجایب مسلمانان بوده واین ثبت ازدواج برا ساس حکم خداوند (جل جلاله)   

به اصل ازدواج قانون مند درمیان دومسلمان است، که حاصل این عقد ونتایج حقوقی مرتب برآن بالای طرفین که باید شرعا آنرا رعایت نمایند که استمرارصادقانه وشریفانه ازدواج ورعایت مراتب حقوقی است که درعرصه های مختلف زندگی متوجه زوجین میشود.

باتوجه به این امرکه ازدواج نسبت به هرپیمان وقرارداد دیگری بارحقوقی بیشتری دارد وطولانی ترین مدت برای استمرارنتیجه پیمان رانیزباخود دارد، زیراتامرگ طرفین وفسخ قراردادتوسط یکی ازطرفین آن هم درشرایط بسیاردشوارادامه مییابد وازسوی دیگربدون حضورشاهدان ومهر به عنوان حق مسلم زن، امکان امضاء چنین قرارداد مهمی متصورنیست ودرکناردوشاهد ده ها وحتی صدها مسلمان دیگرروند این قرار داد را مشاهده میکنند ودرواقع به آن شهادت میدهند، درعین حال بالاترین ارزش های زندگی شان را درپرتواین قرارداد برای یکدیگر اهدامی کنند.

پس به صراحت گفته میتوانیم که متکی برمفاد ومفهوم آیه (282سوره بقره) برای هرمسلمان فرض است که روند عقد قرارداد را به عنوان غلیظ ترین ومهم ترین قرارداد زندگی درمحاکم ثبت وراجسترنمایند.)

                                                                                             ادامه دارد...