اثر جامع و ارزشمند میراث علمی احناف در عرصهٔ علوم حدیث تحت عنوان (تُرَاثُ الْعُلَمَاءِ الْحَنَفِیّة فِي أُصُولِ الحَدِيثِ وَعُلُومِه) به زبان عربی نیز به زیور طبع آراسته و در اختیار علمای کرام، اساتید و محققین قرار ګرفت
این اثر جامع، ارزشمند و معتبر تحقیقی در عرصه علوم حدیث و میراث علمی علمای احناف، توسط وزیر ارشاد، حج و اوقاف، محترم شیخ الحدیث دکتور قضاوتپوه مفتی نورمحمد ثاقب تألیف گردیده است. در این اثر، خدمات گسترده و غنی علمی علمای احناف در طول تاریخ پیرامون اصول حدیث و علوم آن، مورد بررسی قرار گرفته و یک هزار (۱۰۰۰) اثر ارزشمند از تألیفات و تصنیفات ایشان که در معاجم، فهارس و کتب تراجم معتبر حدیثی ذکر شده اند، پس از یک تحقیق دراز مدت دقیق و همهجانبه بهگونه ای منظم جمع آوری شده اند.
مؤلف در مباحث مقدماتی این کتاب، علاوه بر بیان تعریف، موضوع، غرض و اسمای گوناگون علمِ اصول حدیث و علوم حدیث، یکصد و هفت (۱۰۷) نوعِ مهم این علم را در شش باب به صورت دقیق مطرح کرده است. در این ابواب، مباحث مهمی چون شناخت راویان حدیث، طرق روایت، تقسیم بندی احادیث از جهت قبول و رد، مباحث مربوط به متن و سند، و نیز موضوعات مختلف مرتبط با علوم مشترک میان متن و سند، بهگونه ای جامع و منظم تذکر داده است.
پس از بیان مباحث مقدماتی ارزشمند یاد شده، مؤلف در تنظیم و تبویب این اثر، شیوه ای دقیق، منظم و کاملاً منهجی را برگزیده است؛ بهگونه ای که این میراث عظیم علمی احناف، که شامل یک هزار (۱۰۰۰) تألیف و تصنیف می باشد، در بیست (۲۰) جزء تقسیم شده است. در هر جزء، پنجاه (۵۰) کتاب ذکر گردیده و معرفی هر کتاب بر اساس ترتیب وفات مؤلفان، همراه با ذکر نام کامل مؤلف و تاریخ وفات شان، به صورت بسیار دقیق انجام شده است. همچنین مؤلف در این اثر، برای موجودیت هر کتاب—اعم از مطبوع یا مخطوط—منابع، مصادر و مراجع حواله های دقیق و مستند ذکر کرده است، که نشان دهندهٔ امانتداری علمی، دقت تحقیقی و التزام منهجی ایشان می باشد. افزون بر این، مؤلف به موجودیت بسیاری از این کتاب ها در کتابخانه شخصی خویش نیز اشاره کرده است.
این ترتیب علمی و تاریخ وار جمع آوری کتابها، نه تنها حقیقتِ تسلسل علمی و پیشرفت فکری علمای احناف را در طول تاریخ تمدن اسلامی در عرصه اصول حدیث و علوم حدیث نشان می دهد، بلکه آشکار میسازد که علمای احناف در هر عصر و قرن، تلاش های علمی پیوسته و مستمری در این زمینه انجام داده اند. آنان آثار، تألیفات و تصنیفات فراوان و گستردهای از خود به جا گذاشته اند و این امر، دیدگاه نادرستی را که نقش علمای احناف را در حوزه اصول حدیث و علوم حدیث محدود و اندک می پندارد، دور از واقعیت ثابت نموده است.
چاپ و طبع این اثر ارزشمند نه تنها برای مدارس دینی، جامعات و مراکز علمی و تحقیقی افغانستان به عنوان یک منبع مهم و قابل دسترس محسوب میشود، بلکه برای علماء و محققان جهان اسلام نیز مسیر های تازهای در عرصه تحقیق گشوده است؛ خصوصاً برای علماء و محققان که در پی بررسی خدمات علمی علمای احناف در حوزهٔ اصول حدیث و علوم حدیث هستند. این کتاب برای علماء، اساتید، محصلان و متخصصان حدیث، یک مأخذ معتبر و مهم به شمار می رود؛ زیرا مؤلف با دقت و امانتداری کامل، ذخیرهٔ علمی را آشکار ساخته است که قبلاً تا حد زیادی ناشناخته مانده یا از دسترس محققان دور بوده است. از این رو، محققان میتوانند از طریق این اثر به اهداف علمی مطلوب خود دست یابند، افق های تحقیقاتی خویش را گسترش دهند و با میراث علمی علمای احناف آشنایی پیدا کنند.
