تاریخچه وزارت ارشاد، حج و اوقاف

به اساس ضرورت مبرم جامعه افغانی و تصمیم حکومت وقت مبنی بر ایجاد اداره ای تحت عنوان اداره عالی اوقاف برای اولین بار در سال 1349 هجری شمسی به صفت تصدی غیر انتفاعی عام المنفعه در مربوطات وزارت جلیله عدلیه تأسیس و استقامت های کاری آن را مسایل و موضوعاتی چون: )ثبت و راجستر املاک و جایداد های وقفی، استرداد و بدست آوردن املاک و جایداد های وقفی، اموال منقول وغیر منقول اماکن متبرکه، مزارات، تنظیم امورو انسجام مساجد و غیره( تشکیل داده که در یک تعمیر کرایی و اقع مکروریان اول به فعالیت آغاز نمود.

رئیس افتخاری اداره عالی اوقاف شخص اعلیحضرت محمد ظاهر شاه پادشاه وقت و رئیس عامل آن سید حکیم کمال کټوازی بود که امور مربوطه این اداره عالی در ولایات توسط څارنوال ها به پیش برده می شد.

این اداره در سال 1352 هجری شمسی بعد از تغیر رژیم شاهی به جمهوری منحل و صرف با بقای دو مدیریت عمومی اوقاف و مدیریت عمومی حج به تشکیل صدارت عظمای وقت مدغم گردید. در سال 1357 محترم زین الله "منلی" به صفت رئیس عامل آن تقرر حاصل نمود.

در سال 1358 هجری شمسی این اداره ارتقاء و بنام ریاست شؤون اسلامی مسمی گردید که در رأس آن دوکتورسعید افغانی منحیث اولین رئیس شؤون اسلامی تعیین و توظیف گردید و در آن وقت تعمیر فعلی وزارت از بودجه شؤون اسلامی خریداری و ریاست شؤون اسلامی در آن جابجا گردید.

در سال 1362 هجری شمسی ریاست شؤون اسلامی به وزارت شؤون اسلامی ارتقاء نمود و عبدالولی "حجت" بحیث اولین وزیر شؤون اسلامی تقرر حاصل نمود، که بعد عبدالجمیل قریشی، صدیق "سیلانی"، عبدالغفور"باهر"، مولوی ارسلا "رحمانی" و سخی داد "فایز" به ترتیب بحیث وزیران شؤون اسلامی تقرر حاصل نمودند.

در سال 1376 هجری شمسی در زمان حاکمیت طالبان این وزارت تنزیل و بنام معینیت حج و اوقاف در تشکیل وزارت جلیله عدلیه مدغم گردیده که شورای علماء و روحانیون نیز در چوکات این معینیت فعالیت داشتند. در سال 1378هجری شمسی این معینیت بار دوم به وزارت حج و اوقاف ارتقاء نموده و مولوی عبدالشکور بحیث وزیر

حج و اوقاف، سپس بطور مسلسل هر یک حافظ محب الله و سید غیاث الدین آغا من حیث وزرای این وزارت تقررحاصل نمودند.

در سال 1381 هجری شمسی وزارت امر بالمعروف و نهی عن المنکر وقت به ریاست تنزیل و تحت عنوان ارشاد اسلامی در تشکیلات وزارت حج و اوقاف مدغم و این وزارت بنام وزارت ارشاد، حج و اوقاف مسمی گردیده و دررأس آن مولوی محمد حنیف "بلخی" بحیث وزیر ارشاد، حج و اوقاف، سپس محمد امین "ناصریار"، پوهاند نعمت الله "شهرانی" و محمد صدیق "چکری" اشغال وظیفه نمودند. بعد از اواخر سال 1388 دکتور محمد یوسف "نیازی"، فیض محمد "عثمانی" و مولوی عبدالحکیم "منیب" به صفت وزرای ارشاد حج و اوقاف تقرر حاصل نمودند.

در سال 1399 محترم محمد قاسم حلیمی به صفت سرپرست وزیر از سوی مقام عالی ریاست جمهوری معرفی وبعد از اخذ رأی نمایندگان ملت در اوایل ماه قوس 1399 به صفت وزیر ارشاد، حج و اوقاف تقرر حاصل نموده

است. وزارت ارشاد، حج و اوقاف از مراحل ابتدائی تنظیم و سازماندهی امور مربوطه اوقاف، حج و زیارت، مساجد و نشرات را بردوش داشته نظر به ضرورت جامعه سنتی و افغانی ما بخش های دیگر منجمله ) ریاست انسجام امور قراء، ریاست اسناد و ارتباط، ریاست پالیسی و انسجام، ریاست اداری ومالی( نیز در تشکیل این وزارت افزود شده، که فعلاً وزارت با داشتن تشکیل یک وزیر، چهار معینیت، شش مشاوریت در داخل تشکیل و پنج مشاوریت خارج از تشکیل که معاشات شان از طرف وزارت اقتصاد اجرا میگردد و همچنان با یکجا شدن ریاست احتساب سترهمحکمه با این اداره تعداد ریاست های مرکزی آن به  23 ( ریاست و دو آمریت میرسد که جمعا به تعداد ) 8330 ) نفر پرسونل به شمول ائمه و خطبای مساجد و واعظین تکایا و حسینیه ها در سراسر کشور فعالیت دارد. علاوه بر آن بر اساس نیاز مندی تعدادی ریاست های دیگر نیز در این وزارت جذب گردید که میتوان از آن جمله ریاست تدقیق و مطالعات علوم اسلامی، ریاست مجمع علمی نیز نام برد. هکذا واحدهای دومی این وزارت نیز در ولایات تحت نام ریاست های ارشاد، حج و اوقاف فعالیت می نمایند.